Қазақстан барлалған уран қоры бойынша әлемде екінші орында, алайда өндіру бұл қорды біртіндеп азайтуда. «Қазатомөнеркәсіп» деректеріне сәйкес, 2025 жылдың өзінде кен қоры 4,9%-ға, минералдық ресурстар 3,3%-ға азайды.
«Ол үшін геологиялық барлауды бүгіннен бастап жандандыру қажет. Перспективалы нысанды ашудан өнеркәсіптік өндіруді бастауға дейін жылдар өтеді», — дейді Саид Сұлтанов.
Сұхбаттың негізгі тезистері:
- Жекеменшік капитал және юниор компаниялар. Әлемдік тәжірибеде іздеу жұмыстарының тәуекелдерінің едәуір бөлігін жекеменшік сектор өз мойнына алады, ал мемлекет стратегиялық ресурсты бақылауда ұстайды.
- Мүдделер тепе-теңдігі. Aral Resources және Laramide Resources мысалдары мемлекет үлесінің шамадан тыс өсуі жобалардың жекеменшік инвестор үшін тартымдылығын төмендетуі мүмкін екенін көрсетеді.
- Қосымша барлау және жаңа нысандар. Жұмыс істеп тұрған кен орындарын қосымша барлау кеніштерді 3–5 жылға қамтамасыз етеді, ал тұрақты базаны тек жаңа аумақтарды жүйелі барлаумен бірге қалыптастыруға болады.
- Ілеспе компоненттер. Скандий, селен, ванадий, сирек жер элементтері және басқалары — құрамы мен алу технологиясы сәйкес болса — жоба экономикасын жақсарта алады.
- Жасанды интеллект. Геологиялық-геофизикалық деректердің үлкен көлемін өңдеу мен жаңа іздеу заңдылықтарын анықтаудан бұрғылауды оңтайландыруға дейін.
Саланы дамытудың үш басымдығы:
- Жекеменшік капитал қатысатын ресурстық база және инвестициялық саясат.
- Технологиялық тұрақтылық: өндіру тиімділігі, су мен қышқыл шығынын азайту, цифрландыру, күкірт қышқылымен қамтамасыз ету.
- Экологиялық жауапкершілік: су айналымы, қалдықтарды басқару және рекультивация жоба экономикасына басынан енгізілуі тиіс.
«Саланың тұрақтылығы тек жер қойнауындағы уран мөлшерімен анықталмайды. Геологиялық әлеуетті жаңа кен орындары мен өндіріске айналдыруға мүмкіндік беретін ресурстар, инвестициялар, технологиялар және түсінікті ережелер қажет».
Сұхбаттың толық нұсқасы (орыс тілінде) — басылым сайтында.
Дереккөз: Inbusiness.kz, Марина Попова, 07.10.2026.
